Bioritme

 

Alle levende wezens hebben een biologische klok, die zichzelf gelijkzet met zonlicht en duisternis.
De menselijke bioklok is aangeboren en niet voor iedereen hetzelfde: bij vroege vogels begint de dag eerder en bij avondtypes later.


Of je een vroege vogel, late uil of dagmus bent, heet je bioritme of chronotype:

·      60% van de mensen zijn geen ochtend- of avondmensen maar dagmensen of mussen

·      15% is een echt ochtendmens (lijsters): hun pieken en dalen in presteren en functioneren liggen vroeger op de dag dan gemiddeld

·      25%, dat is 1 op de 4, is een echt avondmens (uilen): hun pieken en dalen liggen later op de dag dan gemiddeld


Je bioritme verandert ook met je leeftijd:

·      Kinderen zijn vaak vroege vogels

·      Tieners worden door veranderingen in de hersenen latere types  (klik om verder te lezen)

·      Rond de 21 jaar keren jongeren weer terug naar hun aangeboren ritme

·      Vanaf 60 jaar worden veel mensen geleidelijk aan vroegere types

 

Pieken en dalen
Je bioklok bepaalt je dagelijkse pieken en dalen en je bioritme hun tijdstip.

Voor een gemiddeld dagmens piekt rond 10.00 uur het concentratievermogen. Tot 12.00 uur werkt het brein het efficiëntste en tussen 13.00 en 14.00 uur volgt een dip in alertheid. Rond 14.30 uur is de coördinatie top, rond 15.30 uur de snelste reactietijd en rond 17.00 uur piekt de spier- en cardiovasculaire kracht. Rond 21.00 uur wil de maag rusten en geen eten meer verwerken. Daarna komt de slaap opzetten en rond 23.00 uur is het echt bedtijd.

Je bioklok heeft ook een keerzijde. Eten op een voor jouw ongeschikt moment kan bijdragen aan overgewicht. Medicatie die op een verkeerd tijdstip wordt ingenomen, kan minder goed werken. En voor jouw bioritme te vroeg wakker worden, kan leiden tot vermoeidheid, concentratieproblemen en slaaptekort.

 

Social jetlag

In Nederland heeft 80% van de mensen een wekker nodig om wakker te worden.  Een deel daarvan zijn diegenen die te vroeg moeten opstaan voor hun eigen bioklok, zoals de meeste avondmensen. Zij leven met sociale jetlag: moeten opstaan als ze nog diep in slaapstand zijn en geen slaap kunnen vatten als het bedtijd is. Net als een jetlag bij een reis naar het oosten, maar dan chronisch en veroorzaakt door de sociale omgeving.

Bij de rest van die 80% is de bioklok van slag. Dit komt doordat:

·      we overdag te weinig buiten komen en te weinig daglicht zien

·      het ‘s nachts niet echt donker wordt door lichtvervuiling

·      we tot té laat (zelfs nog in bed) achter blauwe schermen zitten

 

de Kracht van Wanneer

De gemiddelde mens heeft 7,5 uur slaap per etmaal nodig. Maar of je nu een langslaper, een kortslaper of een gemiddelde slaper bent: met een wekker je slaap onderbreken, veroorzaakt slaaptekort. En chronisch slaaptekort kan leiden tot ziektes als hartstoornissen, kanker, diabetes, Alzheimer en depressie. Maar ook tot minder focus, minder alertheid, een slechter geheugen, slechtere prestaties, overgewicht, burn-outs en ongelukken.

Onze 24/7 gedigitaliseerde en geglobaliseerde wereld zal alleen maar verder verstedelijken. Dat is niet te veranderen. Wel kunnen we ons dagelijks leefritme, de tijden die we met elkaar afspreken, aanpassen aan ons eigen bioritme. Zodat iedereen voldoende nachtrust krijgt en optimaal kan functioneren. Dat is gezonder en slimmer.

Laten we ons inspireren door de wetenschappelijke inzichten, luisteren naar ons lichaam en gebruik maken van de Kracht van Wanneer. Zowel op de werkplek als in het onderwijs en de zorg valt veel te winnen. Werknemers produceren meer, verzuimen minder en voelen zich fitter. Leerlingen presteren beter, vallen minder uit en ontwikkelen zich optimaal. Patiënten herstellen sneller en hebben minder medicatie en zorg nodig. Betere tijden voor een gezondere samenleving!

 

Tags: bioritme, bioklok, biologisch ritme, biologische klok, chronotype